حجت الاسلام والمسلمین سیدجلال بنی هاشمی، امام جماعت مسجد آشتیانیها در گفت و گو با خبرگزاری حوزه در تهران، با بیان اینکه در نگاه دینی، انسان مؤمن در زمان مواجهه با بحرانها، به جای یأس یا انفعال، به منبع قدرت مطلق یعنی خداوند پناه میبرد: «فزع إلی الله»، اظهار داشت: تاریکی شب در ادبیات دینی ما همواره نماد خلوت، خلوص و تقرب است. وقتی تهدیدی متوجه کیان جامعه اسلامی میشود، مردم احساس میکنند که ابزارهای مادی به تنهایی پاسخگو نیستند.
امام جماعت مسجد آشتیانیها افزود: مردم با حضور در تجمعات شبانه و توسل به دعا، مفهوم «توکل» را در قالب یک رفتار جمعی متجلی میکنند. علاوه بر این، در روایات ما تأکید شده که «دست خدا با جماعت است: یدالله مع الجماعة». لذا مردم به صورت شهودی دریافتهاند که دعای جمعی و حضور کنار یکدیگر، رحمت الهی را سرازیر می کند.
وی اضافه کرد: اسلام دینی کاملاً اجتماعی است و ایمان را صرفاً در دایره فردی محدود نمیکند. مهمترین انگیزه، مفهوم «اخوت دینی» و «سرنوشت مشترک» است. پیامبر اکرم (ص) جامعه اسلامی را به یک پیکر واحد تشبیه کردهاند که اگر عضوی به درد آید، سایر اعضا بیقرار میشوند. انگیزه دوم، دفاع از «بیضه اسلام» (کیان و مرزهای جامعه اسلامی) است که در فقه ما یک واجب شرعی است. همچنین، گزاره مشهور «حُبُّ الوَطَنِ مِنَ الإیمان» نشان میدهد که دفاع از آب و خاک و همبستگی با هموطنان، نه یک امر صرفاً ملیگرایانه، بلکه بخشی از کمالِ ایمان یک مسلمان محسوب میشود.
تقویت پیوند حماسه و معنویت در اجتماعات شبانه
حجت الاسلام والمسلمین بنی هاشمی افزود: زیباترین ریشه تاریخی این رفتار، در شب عاشورا تجلی دارد. شبی که امام حسین (ع) و یارانشان آن را به دو بخش تقسیم کردند: زمزمه مناجات و تلاوت قرآن، و همزمان آمادهسازی سلاحها و خندقها برای دفاع فردا. این یعنی «پیوند حماسه و معنویت». حضور شبانه مردم در میادین با قرآن و دعا، دقیقاً بازتولید همان فرهنگ است. این رفتار نشان میدهد که مقاومت ما یک مقاومت کور یا صرفاً مبتنی بر خشونت نیست، بلکه مقاومتی است که ریشه در اتصال به آسمان دارد. شبزندهداری در میادین، پیام روشنی برای دشمن دارد: ملتی که سلاحش در کنار تجهیزات نظامی، اشک، دعا و توسل است، با هیچ تهدید مادی از پا درنمیآید.
وی خاطرنشان کرد: در سیره معصومین(ع)، حضور و مشارکت مردم، رکن اساسی در عبور از بحرانهاست. در جنگ احزاب (خندق)، پیامبر شخصاً در کنار مردم کلنگ میزدند و همزمان با زمزمههای معنوی، روحیه جمعی را بالا میبردند. امیرالمؤمنین (ع) در عهدنامه مالک اشتر میفرمایند که ستون دین و سپر در برابر دشمنان، توده مردم هستند. وقتی مردم امروز در زمانهای حساس به میدان میآیند، در واقع لبیک به همان سیره است که میگوید حفظ نظام اسلامی یک تکلیف همگانی است و رهبر و الگوهای دینی، همواره در متن جامعه و دوشادوش مردم در سختیها حضور دارند.
امام جماعت مسجد آشتیانیها ادامه داد: نقش خطبا در این شرایط، اجرای دقیقِ «جهاد تبیین» توأم با تزریق «سکینه و آرامش» است. در زمان بحران، بازار شایعات و جنگ روانی دشمن داغ است. خطیب دینی باید به مثابه یک لنگرگاه آرامش عمل کند. وظیفه آنها دو بُعد دارد: اول، یادآوری سنتهای الهی و وعدههای تخلفناپذیر خداوند مانند «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ یَنصُرکُم» که باعث تقویت امید میشود. دوم، تبیین عقلانی و منطقی از شرایط موجود تا هیجانات کاذب جای خود را به بصیرت و مقاومت آگاهانه بدهند. خطیب نباید فقط تهییج کند، بلکه باید ترسها را مدیریت کرده و شجاعت مؤمنانه را در دلها بیدار سازد.
حجت الاسلام والمسلمین بنی هاشمی گفت: این سه مفهوم در یک منظومه و در امتداد هم قرار دارند. «احساس تکلیف» موتور محرک است؛ یعنی مؤمن میداند که در قبال جامعه خود بیمسئولیت نیست (کُلُّکُم راعٍ وَ کُلُّکُم مَسئول). هدفِ این تکلیف، «دفاع از جامعه» در برابر شرور و تهدیدات است. اما روشِ تحقق این هدف چیست؟ «حضور جمعی». اسلام قدرت فردی را برای دفع تهدیدات کلان کافی نمیداند. دفاع از کیان جامعه، نیازمند اراده به هم پیوسته است. در واقع حضور جمعی، «مقدمه واجب» برای انجام تکلیفِ دفاع از جامعه است.
باید از فضای موجود برای ترویج فرهنگ مواسات و کمک به نیازمندان استفاده کرد
امام جماعت مسجد آشتیانیها خاطرنشان کرد: برای تبدیل این «شور» به «شعور» و سرمایه ماندگار اجتماعی، باید دو کار انجام دهیم: اولاً، این همدلیهای مقطعی را به شبکههای همبستگی محلی و اجتماعی گره بزنیم. مردمی که برای دفاع از کشور در یک میدان جمع میشوند و دعا میخوانند، دلهایشان به شدت نرم و آماده است. باید از این فضا برای ترویج فرهنگ مواسات، کمک به نیازمندان، گذشت و مهربانی در سطح محلات استفاده کرد. ثانیاً، باید پیام این تجمعات را فراتر از سلیقههای سیاسی تعریف کنیم.
مدیر سابق مدرسه علمیه حضرت نبی اکرم(ص) افزود: این تجمعات چتری است برای همه کسانی که به ایران و اسلام علاقه دارند. اگر این ظرفیت توسط نخبگان و رسانهها به درستی مدیریت شود، میتواند بسیاری از شکافهای اجتماعی را ترمیم کرده و به یک وحدت پایدار ملی و ارتقای سطح معنویت در زندگی روزمره تبدیل شود.
کارشناس دینی گفت: بزرگترین خطای محاسباتی دشمنان ما در تمام این سالها، نادیده گرفتن همین «قدرت نرم معنوی» بوده است. آنها معادلات خود را صرفاً بر اساس ابزارهای مادی و فشارهای رسانهای میچینند، غافل از اینکه در جامعه اسلامی ایران، مؤلفهای به نام «ایمان جمعی»، «توکل» و «امید به نصرت الهی» وجود دارد که تمام محاسبات مادی را بر هم میزند.
حجت الاسلام والمسلمین بنی هاشمی در پایان گفت: این تجمعات شبانه، این دستهای رو به آسمان و این ایستادگی در کنار یکدیگر، در واقع یک رزمایش معنوی است. این حضور به همه دنیا پیام داد که ملت ما، در عین تفاوت سلیقهها، وقتی پای دفاع از امنیت، دین و کیان کشور به میان میآید، به معنای واقعی کلمه «یَدِ واحده» هستند. ان شاءالله این سرمایه عظیم اجتماعی و این شورِ آمیخته با شعور، با درایت نخبگان فرهنگی و رسانهای ما، به سکویی برای تقویت اخلاق عمومی، وحدت ملی و همدلیِ پایدار تبدیل شود.
نظر شما